Nếu bạn là một nhân vật mới muốn thử sức mình với lĩnh vực đầu tư tài chính, bạn chưa biết mình nên chọn mã chứng khoán nào để đầu tư thì quỹ ETF là sự lựa chọn hữu hiệu với bạn. Exchange Traded Fund, chứng chỉ quỹ ETF, danh mục ETF hay quỹ hoán đổi danh mục là một quỹ đầu tư được niêm yết trên sàn chứng khoán. Khác với cổ phiếu và các tài sản cơ sở khác, quỹ ETFs đại diện cho một nhóm tài sản tài chính khác nhau. Khi giao dịch với quỹ đầu tư này, ta có thể đầu tư vào một nền kinh tế, 1 lĩnh vực kinh tế thay vì một chứng khoán riêng lẻ.
Hãy cùng Finshare tìm hiểu về quỹ đầu từ ‘Exchange Traded Fund’ hay ‘ETF’. Exchange Traded Fund là gì? Làm thế nào để đầu tư vào quỹ ETFs?
ETF là gì ?
Exchange Traded Fund (ETF) quỹ hoán đổi danh mục là quỹ đầu tư dưới dạng mô phỏng tỷ suất sinh lời của chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa hoặc một loại tài sản nào đó. ETF là quỹ được thiết lập cho một số lượng nhà đầu tư cùng góp vốn.
Quỹ ETF cơ cấu danh mục cho nhiều lớp tài sản tài chính khác nhau, từ cổ phiểu của một công ty đến tiền tệ và hàng hóa. Ngoài ra, quỹ ETFs còn giúp trader đa dạng hóa danh mục đầu tư, tận dụng đòn bẩy và tránh các khoản thuế thu nhập ngắn hạn.
ETF đầu tiên ra đời tại sàn giao dịch chứng khoán Toronto năm 1990, tuy nhiên hầu hết các ETF ngày nay đều xuất hiện ở thị trường chứng khoán Mỹ. Đã có hơn 100 ETF được giao dịch trên thị trường chứng khoán Mỹ, và một số ở các nước khác.
Năm 1993 chính là mốc thời gian đánh dấu sự kiện ETF được giao dịch chính thức tại Hoa Kỳ để theo dõi chỉ số S&P500. Và thời gian cứ thế trôi đi, cho tới tận ngày nay quỹ ETF vẫn tồn tại khắp các thị trường chứng khoán trên thế giới và hoạt động sôi nổi hơn bao giờ hết.
Các loại quỹ ETF
Trên thị trường hiện tại, quỹ ETF được phân chia thành các loại sau đây:
- ETH Hàng hóa: Quỹ ETF hàng hóa thông thường sẽ nắm giữ hợp đồng tương lai hoặc hợp đồng phái sinh của hàng hóa. Chính thì thế mà nhà đầu tư sẽ không sở hữu tài sản cơ sở. Các quỹ ETF hàng hóa thường tạo ra các chỉ số tiêu chuẩn riêng theo từng lĩnh vực như sản phẩm nông nghiệp, tài nguyên thiên nhiên hay kim loại.
- ETF Chỉ số chứng khoán: ETF chỉ số chứng khoán có danh mục gồm một rổ chứng khoán có cơ cấu giống nhau. Cũng tương tự như chỉ số chứng khoán nhưng ETF chỉ số chứng khoán đa dạng hơn nhiều về mặt số lượng.
- ETF Tiền tệ: ETF tiền tệ cũng cho phép nhà đầu tư tiếp cận với thị trường ngoại hối mà không cần sở hữu tiền tệ cơ bản. Thông thường quỹ ETF tiền tệ sẽ tập trung vào một đơn vị tiền, và đơn vị đó sẽ đi cùng với nhiều cặp tiền tệ.
- ETF nhóm ngành và công nghiệp: ETF này tập trung theo dõi một chỉ số được tạo thành từ các công ty hoạt động trong cùng một lĩnh vực.
- ETF CFD: Đây là hình thức được xem như là mô phỏng lại tất cả hình thức trên. Để dễ hiểu hơn nhà đầu tư có thể xem các quỹ ETF kể trên mà một loại tài sản. Vì thế nhà đầu tư có thể hoàn toàn tham gia ETF CFD như các tài sản cơ sở khác. Điểm khác biệt nhất của hình thức này là ở CFD.
CFD hay hợp đồng chênh lệch cho phép nhà đầu tư bán khống tài sản. Hay có thể hiểu là nhà đầu tư sẽ kiếm lợi nhuận theo cả 2 chiều tăng giảm của tài sản.
Như vậy chúng ta có thể coi ETF CFD như một phần riêng của quỹ ETF.
Cơ chế hoạt động của quỹ ETF
Sẽ có 3 thành phần tham gia vào quá trình hoạt động của ETF:
- ETFs: Các quỹ ETF trên thị trường
- APs hay người được ủy quyền: Là những tổ chức, công ty chứng khoán được quỹ ETF uỷ quyền
- Thị trường chứng khoán
Mỗi ngày, quỹ ETF sẽ công bố số lượng và tỷ trọng từng cổ phiếu để tạo thành một rổ cổ phiếu mà quỹ ETF đó muốn mô phỏng theo.
Nếu muốn tạo những chứng chỉ quỹ mới, APs chỉ việc mua chính xác từng loại cổ phiếu theo danh được công bố.
Sau đó hoán đổi chúng cho ETFs để đổi lấy các CCQ.
Số lượng CCQ cho một lần hoán đổi ở Việt Nam tối thiểu là 100.000 CCQ.
Việc xây dựng rổ cổ phiếu để mô phỏng theo một chỉ số nhất định, giúp quỹ ETF hình thành hoạt động mua bán chênh lệch giá rất đặc biệt mà bạn không thể tìm thấy được ở quỹ đóng hoặc quỹ mở khác.
Tại sao ETF là sự lựa chọn tối ưu cho các nhà đầu tư ?
- Đa dạng hóa danh mục đầu tư và giảm thiểu rủi ro
Với ETF, nhà đầu tư có thể tiếp cận được một bộ chỉ số mà không cần phải mua toàn bộ các cổ phiếu thành phần trong bộ chỉ số đó. Bên cạnh đó, một quỹ ETF thường đầu tư vào nhiều tài sản hoặc nhiều công ty thuộc các ngành nghề khác nhau, vì vậy, quỹ giúp nhà đầu tư giảm được rủi ro so với đầu tư vào một loại tài sản, ngành nghề cố định.
- Vốn đầu tư ban đầu thấp
Nét đặc trưng của ETF đó chính là chi phí thấp hơn các quỹ đầu tư khác. Tuy nhiên giữa các quỹ ETF cũng có các mức phí khác nhau, các nhà đầu tư nên lựa chọn phù hợp nhất.
Chi phí của Quỹ ETF thường thấp vì quỹ áp dụng chiến lược đầu tư thụ động, không cần các chuyên gia phải dành thời gian phân tích để lựa chọn cổ phiếu. Phí quản lý thường niên thường dưới 1% so với các quỹ truyền thống.
- Tiết kiệm thời gian
Hầu hết các nhà đầu tư sẽ không có đủ thời gian và công sức để tự chọn lựa và mua nhiều loại cổ phiếu trong một rổ cổ phiếu cũng như theo dõi biến động của chúng. Với Quỹ ETF, nhà đầu tư có thể đầu tư vào một loại danh mục hoặc bộ chỉ số mà họ quan tâm được tạo ra bởi các chuyên gia quản lý quỹ chuyên nghiệp.
- Thanh khoản cao
Quỹ ETF thường có tính thanh khoản cao giống như các cổ phiếu thành phần của nó. Khi nhu cầu mua đối với ETF tăng ở thị trường thứ cấp, các chứng chỉ quỹ mới sẽ được tạo ra để mua bán trên thị trường và ngược lại.
- Tính minh bạch
Quỹ ETF công bố danh mục đầu tư hàng ngày thay vì công bố vào cuối mỗi quý như các đơn vị khác.
- Giao dịch linh hoạt
Các chứng chỉ ETF được mua bán trên sàn giao dịch mỗi ngày với giá thay đổi theo cung cầu và biến động thị trường. Nhà đầu tư ETF biết được chính xác họ sẽ phải trả bao nhiêu để mua vào và thu được bao nhiêu lúc bán đi.
- Thu hút vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài
ETF là cách nhanh nhất để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thị trường chứng khoán Việt Nam. Do cơ chế quỹ mở, nhà đầu tư nước ngoài không bị hạn chế sở hữu số lượng chứng chỉ quỹ ETF nắm giữ. Thông qua quỹ ETF, nhà đầu tư nước ngoài cũng sẽ gián tiếp sở hữu những cổ phiếu đã đạt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa mà họ không thể mua được trực tiếp. Tuy nhiên, lưu ý rằng, nhà đầu tư nước ngoài sẽ không nhận lại được những cổ phiếu đã đạt tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa này khi thực hiện lệnh hoán đổi bán ETF, vì công ty quản lý quỹ sẽ bán phần vượt tỷ lệ sở hữu nước ngoài và hoàn trả nhà đầu tư tiền mặt tương ứng.
So sánh quỹ ETF, Mutaal Fund và CFD (Hợp đồng chênh lệch)
Có nhiều nhà đầu tư thường nhầm lẫn giữa Mutual fund (quỹ tương hỗ), quỹ ETF và CFD. Trên thực tế đây là các loại quỹ khác nhau, chúng có ưu và nhược điểm riêng. Cùng nhìn bảng so sánh dưới đây:
| Nội dung | Quỹ Tương Hỗ (Mutual fund) | Quỹ ETF | CFD |
| Khái niệm | Quỹ tương hỗ là một những loại hình đầu tư khá phổ biến. Lý do là vì quỹ này đơn giản và dễ đầu tư, nhưng bù lại nó yêu cầu nhà đầu tư cần có số vốn rất lớn. Tương tự như quỹ ETF, quỹ tương hỗ cũng tập trung vào nhiều sản phẩm khác nhau để tạo thành một rổ. Tuy nhiên chứng chỉ quỹ tương hỗ lại được bán theo mức cố định, ví dụ mức cố định là 100.000$ cho 30 chỉ số quỹ. | quỹ đầu tư dưới dạng mô phỏng tỷ suất sinh lời của chỉ số cổ phiếu, trái phiếu, hàng hóa hoặc một loại tài sản nào đó. ETF là quỹ được thiết lập cho một số lượng nhà đầu tư cùng góp vốn. | CFD hay Hợp đồng chênh lệch là một dạng hợp đồng phái sinh. Giống như hợp đồng tương lai, CFD cũng không yêu cầu nhà đầu tư phải nắm giữ tài sản cơ sở. |
| Chi phí giao dịch | Gồm nhiều loại phí khác nhau như phí bán (khoảng chênh lệch khi mua), Phụ phí đầu tư (Khoảng 1%/năm) và phí mua lại. | Từ 0,08% đến 0,4% tùy công ty chứng khoán | Các sàn CFD thường tính phí rất thấp. Thậm chí là không tính phí ví dụ như Mitrade có phí hoa hồng bằng 0 |
| Đòn bẩy | ~ 1:3 | ~ 1:5 | Linh hoạt ví dụ từ 1:5 đến 1:250 trên Mitrade |
| Bán khống | Không thể | Không thể | Có thể |
| Ký quỹ | Từ 30% | Từ 20% | Từ 0,4% |
| Khối lượng giao dịch tối thiểu | Theo vốn tối thiểu là 100.000$ | 1 lô | 0,01 lô |
| Ưu điểm | – Chi phí thấp hơn so với việc đầu tư riêng lẻ – Có tính linh hoạt tương đối cao – Đa dạng hóa danh mục đầu tư | – Đa dạng hóa danh mục đầu tư – Có nhiều lựa chọn về quỹ – Tính thanh khoản cao – Được điều hành bởi những nhà quản lý giỏi | – Dễ dàng tham gia đối với người mới bắt đầu – Vốn đầu tư rất thấp, phù hợp với nhà đầu tư nhỏ lẻ – Dễ dàng đa dạng hóa danh mục đầu tư – Lợi nhuận 2 chiều tăng và giảm của thị trường – Chi phí cực thấp – Đòn bẩy cao và linh hoạt – Có khối lượng giao dịch thấp |
| Nhược điểm | – Tính đa dạng là chưa đủ mạnh vì một số quỹ chỉ theo dõi nhóm cổ phiếu nhất định ví dụ như dầu khí. Khả năng xảy ra rủi ro là tương đối cao khi thị trường dầu khí đi xuống – Khó lựa chọn quỹ hoạt động hiệu quả Tính thanh khoản chưa cao | – Vốn đầu tư rất cao, không phù hợp cho nhà đầu tư nhỏ lẻ – Chi phí quản lý đắt đỏ, cùng nhiều khoản phụ phí khác đi kèm – Lợi nhuận 1 chiều | – Yêu cầu chọn sàn giao dịch uy tín – Rủi ro tiềm ẩn khi lạm dụng đòn bẩy – Yêu cầu theo dõi thị trường tài chính |
Cả 3 hình thức sẽ không có hình thức nào thực sự là tốt hơn cả. Nó sẽ phụ thuộc vào điều kiện và sở thích của mỗi người.
- Nhà đầu tư vốn lớn, yêu thích sự an toàn có thể chọn quỹ tương hỗ
- Nhà đầu tư vốn nhỏ, yêu thích đầu tư dài hạn có thể chọn quỹ ETF
- Nhà đầu tư nhỏ lẻ, yêu thích đầu tư ngắn hạn, mong muốn kiếm lợi nhuận trong ngày có thể chọn CFD
Cách mua chứng chỉ quỹ ETF
Có 2 cách để sở hữu chứng chỉ quỹ ETF:
1.Mua bán trực tiếp trên sàn
Các chứng chỉ quỹ ETF đều được niêm yết trên sàn chứng khoán, bạn có thể giao dịch chứng chỉ quỹ như một mã chứng khoán thông thường.
Ví dụ:
Quỹ ETF nội VFM ETF đã niêm yết trên sàn chứng khoán TP. Hồ Chí Minh (HOSE) từ năm 2014 với mã giao dịch là E1VFVN30.
Bạn hoàn toàn có thể sử dụng tài khoản chứng của mình để giao dịch như một cổ phiếu thông thường.
Một số quỹ ETF ngoại như VanEck Vector VietNam ETF đang được niêm yết trên sàn chứng khoán New York (NYSE) – mã VNM, bạn có thể sở hữu chúng bằng cách mua qua tài khoản các Broker.
2. Mua bán với số lượng lớn
Trong trường hợp này bạn phải là những người được quỹ ETF được ủy quyền (Athorized Participants – APs), tham gia vào quá trình khởi tạo hoặc hoán đổi chứng chỉ quỹ.
Đây chính là cách mà các quỹ ETF có thể giữ giá CCQ của mình neo theo một chỉ số nhất định.
Tuy nhiên, để hiểu cặn cẽ quy trình quan trọng này GoValue sẽ để dành trong phần tiếp theo, cơ chế hoạt động của quỹ ETF.
Cách đầu tư ETF tại Việt Nam
Các chứng chỉ quỹ ETF tại Việt Nam thông thường sẽ được niêm yết trên các sàn chứng khoán. Chính vì thế để đầu tư quỹ ETF nhà đầu tư chỉ cần mua chứng chỉ quỹ đó thông qua các công ty chứng khoán Việt Nam.
Các quỹ ETF tại Việt Nam thường tập trung vào các cổ phiếu chiếm đa số trên tổng giá trị vốn hóa của thị trường. Một số quỹ ETF tiêu biểu có thể kể đến như:
Quỹ FTSE Vietnam Index ETF: Gồm 90% giá trị vốn hóa của thị trường và chỉ số FTSE Vietnam Index
Quỹ VanEck Vectors Vietnam ETF: Mô phỏng theo chỉ số MVIS Vietnam Index
Quỹ ETF VFMVN30: Mô phỏng biến động của chỉ số VN30
Cách giao dịch chứng chỉ quỹ ETF cũng tương tự như giao dịch cổ phiếu. Các bước như sau:
Đầu tiên: Tạo tài khoản đầu tư trên các công ty chứng khoán tại Việt Nam.
Một số công ty chứng khoán lớn có thể kể đến như:
– Công ty chứng khoán SSI
– Công ty chứng khoán Vietcombank
– Công ty chứng khoán MB
– Công ty chứng khoán HSC
Bước 2: Thực hiện lệnh mua chứng chỉ quỹ trên công ty chứng khoán đã tạo tài khoản.
Như mình đã đề cập ở trên, khoản phí khi tham gia mua chứng chỉ quỹ là khác nhau. Chính vì thế nếu là nhà đầu tư mới bạn nên lựa chọn công ty chứng khoán có phí giao dịch thấp. Nhà đầu tư sẽ giao dịch theo giá được niêm yết trên sở giao dịch chứng khoán. Và các lệnh giao dịch được thực hiện theo quy định khớp lệnh giao dịch của sở.
Bước 3: Xác nhận kết quả giao dịch
Sau khi khớp lệnh, nhà đầu tư sẽ nhận được thông báo kết quả từ công ty chứng khoán.
Cách trên thường được gọi là đầu tư thứ cấp.
Còn một cách đầu tư quỹ ETF khác nữa là sơ cấp. Mình sẽ tóm gọn cơ chế hoạt động của thị trường sơ cấp. Các bên tham gia gồm có:
– ETF: Đây là các quỹ ETF trên thị trường
– AP: Đây là người được ủy quyền hay còn được gọi là Thành viên lập quỹ
Thị trường chứng khoán
Đầu tiên bạn cần tạo tài khoản tại AP. Sau đó là nộp lệnh giao dịch hoán đổi tại AP. Sau khi nộp lệnh bạn sẽ chờ các lệnh giao dịch từ AP gửi về. Lệnh này được gửi vào ngày thứ 2 (T+2) kể từ ngày hoàn đổi. Đến ngày thứ 3 (T+3) bạn sẽ nhận được chứng chỉ quỹ ETF.
Cách sơ cấp tương đối phức tạp vì thế các bạn có thể tham khảo thêm bên ngoài. Còn giờ hãy cùng xem các đầu tư CFD tại Việt Nam.
Phương thức giao dịch
- Ở thị trường sơ cấp, quỹ ETF không bán chứng chỉ quỹ riêng lẻ trực tiếp cho nhà đầu tư, mà chỉ phát hành theo lô lớn. Ở Việt Nam, một lô đơn vị quỹ ETF trên thị trường sơ cấp gồm tối thiểu 100.000 chứng chỉ quỹ ETF.
- Nhà đầu trên thị trường sơ cấp không mua lô đơn vị quỹ bằng tiền, mà thay vào đó mua các lô đơn vị quỹ ETF bằng danh mục chứng khoán cơ cấu – mô phỏng theo danh mục của chỉ số tham chiếu đã được chấp thuận. Các nhà đầu tư mua trực tiếp các lô đơn vị quỹ thường là những tổ chức đầu tư và các thành viên lập quỹ.
- Sau khi mua các lô đơn vị quỹ, nhà đầu tư có thể chia nhỏ ra và bán các chứng chỉ quỹ ETF trên thị trường thứ cấp. Điều này cho phép các nhà đầu tư khác mua các đơn vị quỹ riêng lẻ, thay vì mua lô lớn trên thị trường sơ cấp.
- Nhà đầu tư muốn bán chứng chỉ quỹ ETF sẽ có hai sự lựa chọn: (i) bán chứng chỉ quỹ riêng lẻ cho các nhà đầu tư khác trên thị trường thứ cấp, hoặc (ii) bán các lô đơn vị quỹ ngược lại cho quỹ ETF.
Chứng chỉ quỹ ETF được định giá như thế nào ?
- Công ty quản lý quỹ tính toán và công bố giá trị tài sản ròng (NAV, Net Asset Value) của quỹ ETF, và giá trị tài sản ròng/đơn vị quỹ hàng ngày, dựa vào giá trị thị trường của các chứng khoán cơ cấu trong danh mục sau khi trừ đi các chi phí hoạt động của quỹ.
- Trong phiên giao dịch, thị giá chứng chỉ quỹ có thể thay đổi liên tục do sự dao động của giá cổ phiếu trong danh mục đầu tư của quỹ hay nhu cầu mua/bán của nhà đầu tư.
- Tuy nhiên, cơ chế kinh doanh chênh lệch giá (arbitrage) thường giữ thị giá chứng chỉ quỹ ETF gần với NAV/đơn vị quỹ, cụ thể:
– Nếu giá ETF cao hơn giá trị NAV/đơn vị quỹ, thì người tham gia kinh doanh arbitrage có thể mua các chứng khoán cơ cấu để đổi lấy đơn vị quỹ ETF và bán đơn vị quỹ ETF trên thị trường chứng khoán để kiếm lợi nhuận.
– Nếu giá ETF thấp hơn giá trị NAV, thì người tham gia kinh doanh arbitrage có thể mua các đơn vị quỹ ETF trên thị trường chứng khoán để đổi lấy chứng khoán cơ cấu, và sau đó bán những chứng khoán riêng lẻ trên thị trường để kiếm lợi nhuận.
Với những gì mình đã chia sẻ ở trên, hy vọng các bạn phần nào hiểu được và phân biệt được quỹ ETF, Mutual fund và CFD.
Lựa chọn đầu tư là ở mỗi người, nhưng lựa chọn đúng sẽ quyết định rất lớn đến thành công trong tương lai. Chúc các bạn thành công!
