Lập ngân sách từ đầu (Zero-based budget) là một chiến lược lập ngân sách trong đó bạn chỉ định mỗi đô la thu nhập của mình cho một công việc. Đến cuối tháng, sau khi hạch toán tất cả các khoản chi tiêu, tiết kiệm và tiêu xài, bạn sẽ không còn một đồng nào.
Dưới đây, chúng ta sẽ đi sâu hơn vào lập ngân sách dựa từ đầu là gì, cách thức hoạt động và những ưu và nhược điểm của nó. Bạn cũng sẽ học cách tạo ngân sách của riêng mình để có thể tận dụng chiến lược này ngay lập tức.
Định nghĩa và ví dụ về Zero-Based Budget
Còn được gọi là lập ngân sách tổng bằng 0, lập ngân sách từ đầu là nơi thu nhập trừ chi phí của bạn bằng 0. Nó khuyến khích bạn dành số tiền chảy vào hàng tháng cho các chi phí, thanh toán nợ và các mục tiêu tài chính. Với chiến lược này, bạn sẽ biết chính xác tất cả tiền của mình đi đâu hàng tháng. Ví dụ: giả sử bạn mang về nhà 10 triệu mỗi tháng. Với lập ngân sách tổng bằng 0, bạn sẽ phân bổ tất cả số tiền đó cho các hóa đơn, tiết kiệm và chi tiêu, để cuối tháng bạn còn lại 0 đồng.
Lập ngân sách từ đầu hoạt động như thế nào?
Trước tiên, bạn cần biết bạn kiếm được bao nhiêu tiền hàng tháng. Tiếp theo, bạn cần biết tổng chi phí hàng tháng của mình là bao nhiêu. Sau đó, bạn cần phân bổ từng đồng để chi trả những chi phí đó, bao gồm bất kỳ khoản tiền nào bạn muốn tiết kiệm cũng như bất kỳ khoản tiền nào bạn muốn chi cho các hoạt động như mua sắm hoặc ăn uống.
Ví dụ: Giả sử bạn kiếm được 10 triệu mỗi tháng từ công việc của mình. Bạn có thể bỏ ra 3 triệu trong số đó cho chi phí sinh hoạt như tiền thuê nhà, điện nước và hàng tạp hóa. Sau đó chia 2 triệu cho khoản vay sinh viên và nợ thẻ tín dụng của bạn.
Sau đó, bạn phân bổ 3 triệu cho các khoản tiết kiệm để bạn có thể xây dựng quỹ khẩn cấp của mình và mua một ngôi nhà vào một ngày nào đó. 2 triệu cuối cùng dùng để đi ăn, mua sắm, đổ xăng, đi du lịch hoặc bất cứ thứ gì khác mà bạn có thể muốn và có thể chi trả.
Trong trường hợp này, thu nhập 10 triệu 1 tháng của bạn đã trừ đi tất cả chi phí là 10 triệu đồng bằng 0 đô la.
Với lập ngân sách tổng bằng 0, nếu bạn chi tiêu dưới mức cho một danh mục, bạn nên phân bổ lại số tiền chưa tiêu đó cho một danh mục khác. Ngược lại, nếu bạn chi tiêu quá mức cho một danh mục, bạn sẽ phải tìm tiền từ một danh mục khác để bù vào.
Ưu và nhược điểm của Zero-based budget
Ưu điểm
Dễ kiểm soát tiền của bạn
Ngân sách có tổng bằng 0 giúp bạn dễ dàng biết chính xác tiền của mình đi đâu hàng tháng. Nếu bạn thực hiện chiến lược này, bạn sẽ thấy rõ ràng rằng bạn đã chi X cho chi phí, X cho nợ, X để tiết kiệm và X cho những gì bạn muốn.
Tránh chi tiêu quá mức
Nếu bạn có xu hướng chi tiêu quá mức, ngân sách có tổng bằng 0 có thể hữu ích. Bạn có thể ít chi tiêu số tiền mà bạn không có vì nó đã được chi cho một phần khác trong ngân sách của bạn.
Ưu tiên mục tiêu tài chính
Bạn có thể tạo ngân sách tổng bằng 0 để đáp ứng các mục tiêu tài chính duy nhất của mình. Ví dụ: nếu bạn muốn trả hết các khoản vay sinh viên của mình càng sớm càng tốt, bạn có thể phân bổ một phần lớn tiền của mình cho khoản nợ đó mỗi tháng.
Nhược điểm
Tốn thời gian để lập kế hoạch
Có thể mất một chút thời gian để lập ngân sách có tổng bằng 0. Bạn sẽ phải tính toán khoản tiền mang về nhà hàng tháng của mình, quyết định cách bạn muốn chi tiêu và dành từng đô la cho một danh mục nhất định.
Có thể khó khăn với các dạng thu nhập không đoán trước
Nếu bạn tự kinh doanh, làm freelancer hoặc làm việc theo hoa hồng, thu nhập của bạn có thể dao động hàng tháng. Điều này có thể khiến bạn gặp một chút khó khăn khi tạo và duy trì ngân sách bằng 0 vì thu nhập của bạn không nhất quán. Nếu may mắn, bạn có thể sử dụng thu nhập của tháng trước để tính xem bạn phải phân bổ bao nhiêu trong tháng này.
Không tính đến chi phí biến đổi
Các chi phí bất thường hoặc đột xuất nhất định sẽ tăng lên từ tháng này sang tháng khác. Trừ khi bạn có một danh mục cụ thể cho chúng, ngân sách dựa trên số 0 có thể không giúp bạn tính toán hoặc chuẩn bị cho chúng.
Tips: Bạn có thể tạo một danh mục cụ thể cho các khoản chi không thường xuyên có thể giúp trang trải những thứ như bảo dưỡng xe hơi, hóa đơn bác sĩ thú y, xăng hoặc quà tặng.
Làm thế nào để lập ngân sách có tổng bằng 0
Nếu bạn muốn lập ngân sách có tổng bằng 0, theo dõi những bước dưới đây:
Xác định thu nhập ròng
Thu nhập ròng là số tiền mà bạn thực nhận về sau khi sau khi đã trừ các khoản thuế, phí bảo hiểm.
Xác định tổng thu nhập của bạn có được từ các nguồn khác nhau. Điều này sẽ giúp bạn xác định được số tiền phải chi tiêu mỗi tháng.
Theo dõi chi tiêu
Trong một vài tháng, hãy sử dụng bảng sao kê thẻ tín dụng và biên lai để theo dõi số tiền bạn thường chi tiêu. Bằng cách làm như vậy, bạn sẽ khám phá ra các danh mục mà bạn có thể cắt giảm chi tiêu của mình cũng như các lĩnh vực mà bạn muốn phân bổ nhiều hơn.
Phân loại chi phí
Viết ra các khoản chi tiêu và ưu tiên của bạn. Bao gồm mọi thứ bạn cần và muốn. Nhu cầu của bạn có thể là những thứ như tiền thuê nhà, tiện ích và bảo hiểm y tế trong khi những thứ bạn muốn có thể là tư cách thành viên phòng tập thể dục, đồ ăn mang đi và giải trí. Nếu bạn muốn tiết kiệm tiền để mua nhà, hãy tạo danh mục “quỹ nhà”. Muốn trả bớt nợ thẻ tín dụng của bạn? Tạo danh mục “nợ thẻ tín dụng”.
Kết luận
- Ngân sách có tổng bằng 0 là khi thu nhập của bạn trừ đi chi phí bằng 0, do đó bạn không còn tiền để chi tiêu vào cuối tháng.
- Nó chỉ định mỗi đồng kiếm được cho một công việc cụ thể
- Với phương pháp lập ngân sách có tổng bằng 0, bạn sẽ biết chính xác cách bạn tiêu tiền và có thể ưu tiên các mục tiêu tài chính cụ thể của mình.
