Ngày đáo hạn chứng khoán phái sinh – Expiration date là ngày có hiệu lực cuối cùng của các hợp đồng phái sinh. Trước hoặc trong ngày này, những nhà đầu tư phải quyết định được họ sẽ làm gì với vị trí của mình.
Chứng khoán phái sinh là gì?
Chứng khoán phái sinh là công cụ tài chính dưới dạng hợp đồng, bao gồm hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn, trong đó xác nhận quyền, nghĩa vụ của các bên đối với việc thanh toán tiền, chuyển giao số lượng tài sản cơ sở nhất định theo mức giá đã được xác định trong khoảng thời gian hoặc vào ngày đã xác định trong tương lai. (Theo khoản 9, điều 4, Luật Chứng khoán 2019).
Chứng khoán phái sinh có rất nhiều ưu điểm vượt trội so với cổ phiếu và trái phiếu như:
- Chứng khoán phái sinh có đòn bẩy cao.
- Chứng khoán phái sinh có thể có lãi trong cả 2 chiều tăng và chiều giảm của thị trường.
- Giao dịch T+0 và không phải chờ hàng về.
- Rủi ro cho NĐT nhỏ lẻ được hạn chế hơn vì sự ra đời của sở giao dịch, trung tâm lưu ký và thanh toán bù trừ.
Bên cạnh đó, chứng khoán phái sinh cũng có một số hạn chế như rủi ro cao hơn so với cổ phiếu và trái phiếu, đồng thời bạn cũng cần dành nhiều thời gian hơn để quan sát biến động của thị trường.
Đáo hạn chứng khoán phái sinh là gì?
Ngày đáo hạn chứng khoán phái sinh – Expiration date là ngày có hiệu lực cuối cùng của các hợp đồng phái sinh. Trước hoặc trong ngày này, những nhà đầu tư phải quyết định được họ sẽ làm gì với vị trí của mình.
Trước khi đáo hạn 1 quyền chọn, người nắm giữ hợp đồng có thể chọn thực hiện quyền chọn, đóng vị thể ghi nhận lãi lỗ, hoặc để nguyên 1 hợp đồng vô giá trị đáo hạn.
Thời điểm đáo hạn chứng khoán phái sinh
Khác với thị trường chứng khoán cơ sở, mỗi hợp đồng tương lai trong chứng khoán phái sinh đều có ngày đáo hạn cụ thể. Vào ngày đó, hợp đồng sẽ ngừng giao dịch và chuyển đổi thành thanh toán bằng tiền mặt.
Lúc này, khách hàng có thể mua thêm hoặc bán đi các hợp đồng này cho đến ngày giao dịch cuối cùng (tương đương với ngày đáo hạn hợp đồng). Đến ngày đáo hạn, toàn bộ các vị thế đang mở cửa hợp đồng đáo hạn sẽ được xem là đóng vào cuối ngày. Toàn bộ lãi/ lỗ sẽ được thanh toán vào tài khoản nhà đầu tư vào hôm sau.
Ngày đáo hạn hợp đồng tương lai được quy định là thứ Năm lần thứ 3 của tháng đáo hạn hợp đồng. Trong đó, các tháng đáo hạn lần lượt là tháng hiện tại, tháng kế tiếp và tháng cuối cùng của hai quý gần nhất.
Thị trường có bị ảnh hưởng gì khi chứng khoán phái sinh đáo hạn không?
Thị trường luôn biến động mạnh trước ngày đáo hạn phái sinh. Thời điểm đáo hạn phái sinh là lúc các nhà đầu tư thể hiện vị thế của mình, với lợi thế giao dịch 2 chiều và có khả năng sinh lợi nhuận ngay cả khi thị trường giảm nên được nhiều người lựa chọn đầu tư.
Các hoạt động đáo hạn gây chú ý vì sự biến động đột ngột của chỉ số VN30 trên thị trường chứng khoán cơ sở. Trong khi bản chất của thị trường phái sinh là quan tâm đến kết quả đầu tư lỗ/lãi khi hợp đồng tương lai tới kỳ đáo hạn.
Thống kê từ năm 2017 (khi thị trường phái sinh ra đời) cho đến nay, các phiên ATC đều tăng giảm đột ngột trước khi bước vào ATC, đa phần là giảm chứ ít khi tăng, giá các mã luôn chênh lệch trước phiên ATC. Chính vì vậy, các nhà đầu tư cũng cần theo dõi biến động, phân tích và đưa ra dự báo thị trường.
Trong thời điểm đáo hạn, thị trường có xu hướng bán mạnh vì khối tự doanh công ty chứng khoán nhằm kiếm lời từ sự chênh lệch chỉ số VN30 và hợp đồng tương lai VN30. Qua điều này, ta có thể nhận thấy chứng khoán phái sinh tại Việt Nam phù hợp với các tổ chức hơn là cá nhân đơn lẻ.
