Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) mới sẽ chính thức có hiệu lực. Quy định mới của Luật đang đưa loại hình đầu tư quỹ mở tới ngưỡng cửa của một “kỷ nguyên mới”.
Điểm thay đổi đáng chú ý nhất với hoạt động ủy thác đầu tư là miễn 100% thuế chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở với nhà đầu tư nắm giữ trên 2 năm. Thay vì chịu mức thuế 0.1% trên giá trị bán như hiện nay, nhà đầu tư dài hạn, sau 01/07/2026, sẽ được hưởng trọn vẹn thành quả tăng trưởng.
Nhà đầu tư cũng được giảm 50% thuế lợi tức. Thuế tính trên lợi tức (cổ tức) chia từ quỹ giảm từ 5% xuống còn 2.5%. Trước đây, mức thuế 5% được xem là khá cao, khiến nhiều quỹ mở hạn chế chi trả lợi tức để bảo toàn lợi ích cho khách hàng.
Việc xóa bỏ mức thuế này giúp phân biệt rõ ràng giữa nhà đầu tư giá trị và những người “lướt sóng” ngắn hạn, khuyến khích dòng tiền ở lại lâu dài trong nền kinh tế.
Việc giảm thuế cổ tức xuống còn 2.5% được kỳ vọng sẽ thúc đẩy các quỹ mở chi trả lợi tức thường xuyên hơn, mang lại dòng tiền đều đặn cho nhà đầu tư.
Mặt khác, bằng cách tối ưu hóa thuế cho các nhà đầu tư vào quỹ đầu tư chứng khoán, Nhà nước tạo thêm động lực để hướng người dân rời xa các hình thức “ủy thác đầu tư không chính thức”. Những kênh này tuy có vẻ hấp dẫn về lợi nhuận ngắn hạn, nhưng lại tiềm ẩn rủi ro mất vốn do thiếu khung pháp lý bảo vệ. Việc đầu tư qua các quỹ đầu tư chứng khoán chính thống giúp tài sản của nhà đầu tư được bảo vệ bởi các quy định nghiêm ngặt của pháp luật và sự giám sát chặt chẽ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.
Không chỉ là thay đổi về con số, việc thay đổi thuế này là thông điệp rõ ràng về chính sách ưu tiên đầu tư dài hạn và chuyên nghiệp, nhằm giảm bớt tâm lý chạy theo lợi nhuận ngắn hạn. Các chính sách khuyến khích thuế của Nhà nước sẽ giúp người dân có niềm tin vào quỹ và tạo thói quen đầu tư kỷ luật và dài hạn.
Trong chiến lược phát triển thị trường vốn, việc hình thành một cơ cấu nhà đầu tư cân đối, chất lượng và bền vững được coi là điều kiện tiên quyết để TTCK vận hành ổn định, minh bạch. Thực tiễn nhiều năm qua cho thấy, TTCK Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nhà đầu tư cá nhân, vốn chiếm tới 80 – 85% thanh khoản trên sàn. Tỷ trọng này tuy giúp thị trường sôi động, nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro dao động mạnh, dễ bị ảnh hưởng trong các đợt biến động mạnh. Đồng thời, việc tự đầu tư có thể không mang lại kết quả như kỳ vọng. Lãnh đạo của một công ty chứng khoán có tiếng từng chỉ ra rằng, khoảng 95% nhà đầu tư bị thua lỗ. Tuổi thọ trung bình tham gia thị trường rất ngắn – khoảng 2 năm, sau đó thua lỗ nên rời bỏ thị trường.
Nhiều người vẫn lầm tưởng đầu tư chứng khoán là phải “canh bảng điện” hay sở hữu số vốn khổng lồ. Quỹ mở là sản phẩm dễ tiếp cận nhất và hiệu quả nhất cho mục tiêu tích lũy dài hạn nhờ 3 yếu tố: Vốn nhỏ – Chuyên nghiệp – Kỷ luật. Nhà đầu tư có thể bắt đầu với số vốn rất nhỏ nhưng vẫn sở hữu một danh mục đa dạng các cổ phiếu, trái phiếu đã được nghiên cứu kỹ càng mà thông thường một cá nhân khó lòng tự mua được.
Tham gia ủy thác đầu tư tương tự như tham gia giao thông bằng phương tiện công cộng. Dù ưu điểm tiện lợi, linh hoạt, chủ động của phương tiện cá nhân bị mất đi, người tham giao thông sẽ giảm thiểu được tình trạng kẹt xe, đi trễ và rủi ro khi tự điều khiển.
Tương tự, thay đổi thói quen đầu tư sẽ giúp ổn định TTCK. Khi nhà đầu tư ưu tiên nắm giữ chứng chỉ quỹ dài hạn thay vì tự đầu tư trên thị trường vốn, dòng tiền trên TTCK sẽ ổn định và lâu dài hơn. Các định chế tài chính với tầm nhìn chiến lược, quy trình đầu tư kỷ luật sẽ dần thay thế các nhà đầu tư cá nhân với tâm lý đám đông dẫn dắt thị trường, từ đó hạn chế tối đa các đợt biến động cực đoan, kèm theo đó là mức lợi suất ổn định.
Nhìn vào thị trường tài chính lâu đời nhất thế giới như Mỹ, Quỹ tương hỗ từ lâu đã trở thành “xương sống” trong kế hoạch tài chính của mỗi gia đình. Theo hiệp hội các quỹ đầu tư lớn trên thế giới Investment Company Institute (ICI) tính đến năm 2024, có 71 triệu hộ gia đình Mỹ (tương đương 54% tổng số hộ gia đình) đang đầu tư vào các quỹ đầu tư dài hạn. Điều này cho thấy, tại các nền kinh tế phát triển, việc ủy thác cho các chuyên gia quản lý quỹ là lựa chọn phổ biến nhất trong kế hoạch tài chính.
Chí Kiên – FILI
